Nhà thờ Santiago de Compostela là sự pha trộn hoàn hảo giữa nhiều phong cách kiến trúc, khi nét trau chuốt đậm chất Baroque và Gothic điểm tô cho thiết kế La Mã chủ đạo. Điểm dừng chân cuối cùng trên con đường hành hương Camino de Santiago nổi tiếng ấy dành trọn tấm lòng thành cho Thánh Santiago (Thánh James), vị thánh bảo trợ của Tây Ban Nha.
Vào thế kỷ thứ 9, sau khi mộ Thánh James được phát hiện tại địa điểm này, người ta đã xây nên nhà thờ đầu tiên. Sớm nở tối tàn, nhà thờ đó nhanh chóng bị người Moor phá hủy năm 997, rồi đến năm 1075 lại bắt đầu hồi sinh. Bước sang thế kỷ thứ 18, mặt tiền La Mã thuở sơ khai đã nhường chỗ cho công trình kiểu Baroque ta thấy ngày nay. Tuy nhiên, phần nội thất vẫn mang phong cách La Mã rõ nét với trần vòm trụ và vô số nhà nguyện.
Ngay bên kia lối vào phía tây là tác phẩm nghệ thuật tinh tế nhất của nhà thờ, Cổng Vinh quang. Được xếp vào hàng ngũ tác phẩm điêu khắc La Mã đẹp nhất thế giới, cổng vòm hoa mỹ do Maestro Mateo thiết kế năm 1188 gồm hơn 200 tượng chạm trổ khắc họa những nhân vật trong kinh Cựu Ước và Tân Ước. Ở cự ly gần hơn, không khó để thấy cột trụ có tượng Thánh James an tọa trên đỉnh đã lõm đi phần nào bởi triệu triệu đôi tay kính cẩn của tín đồ hành hương qua bao thế kỷ.
Sau án thờ chính sang trọng có tượng Thánh James bảo hộ là những bậc thang dẫn lối lên trên, để các tín đồ được dâng tặng nụ hôn hay cái ôm thành kính lên tượng thánh ở cuối hành trình. Khi trở xuống, đừng quên ghé qua phía dưới án thờ, nơi có hầm mộ mà người ta đồn là cất giữ chiếc bình bạc đựng di cốt Thánh James.
Các bảo tàng nhà thờ kế cận không chỉ trưng bày hàng loạt thảm thêu lộng lẫy và hiện vật khảo cổ mà còn được bố trí riêng một gian chuyên về các giai đoạn xây dựng nhà thờ, điển hình như các đề án và bản vẽ công trình thế kỷ 17 và 18 hết sức thú vị.
Tuy Nhà thờ Santiago de Compostela miễn phí vào cửa nhưng bảo tàng thì lại có thu phí. Giờ mở cửa cũng thay đổi theo mùa và du khách không nên ghé đến vào thời điểm diễn ra thánh lễ.
